آنجا ، در جهت غرب ، به منطقهء ماردها يا اماردها كه از پارسيان پيروى نمىكردند ، رفت . اين منطقه به دليل كثرت فقر ، نظر اشغالگران را به خود جلب نمىكرد . در رابطه با نام اماردها بايد يادآور شد كه شهر آمل « 1 » در اين منطقه بوده است . اين شهر يكى از شهرهاى منطقهء ساحل جنوبى درياى خزر است و اين نام ، نام جالبى است ، زيرا دال بر وجود يافثىهايى است كه از شرق به اينجا آمده‌اند و بدون شك جزو ساكنان قديمى مناطق مسكونى كاسپيان محسوب مىشوند . شهر آمل ديگرى نيز كنار رود آمودريا و به تقريب در نزديكى چارجوى كنونى واقع شده است . اين شهر نام خود را از رودى به نام آمويا آمول ( يا برعكس ) گرفته است . بدين ترتيب ، آمو نام يافثى رودخانه‌اى است كه به زبان آريايى به آن وخش ، به زبان يونانى به آن اكس ( اوكسوس ) مىگفتند . منطقهء ماردها تابع ساتراپى تپوران بود . اسكندر قصد داشت براى تحقيق پيرامون درياى خزر هيأتى گسيل دارد ، ولى اين امر در حيات او تحقق نيافت و چهل سال بعد از مرگ وى صورت پذيرفت . هيأتى كه به رياست پاتروكلس مأمور بررسى درياى خزر شد به استنتاجى دست يافت مبنى بر اين كه درياى خزر ، دريايى داخلى نيست ، بلكه خليجى از اقيانوس شمالى است . در ضمن يونانيان محل اين اقيانوس را جنوبىتر از محل واقعى آن مىدانستند . اين نظريه‌اى غالب بود ، و آريان مورّخ اسكندر مقدونى ، با در نظر گرفتن اين نكته كه يونانيان قادرند به اشتباه خود پى ببرند ، بر آن بود كه درياى خزر ، خليجى از اقيانوس شمالى است . فرمانرواى خوارزم به نزد اسكندر رفت و پيشنهاد كرد كه هرگاه اسكندر قصد پيشروى به سوى غرب داشته باشد ، راهنماهايى را در اختيارش خواهد گذارد ، زيرا اين مناطق را نيك مىشناسد . وى حتى مدعى شد كه سراسر اين منطقه تا حدود درياى سياه زير فرمان او است . در پيشنهاد مربوط به اين لشكركشى هيچ سخنى از دريا و گذر از آن به ميان نيامد . اين گزارش را آريان ارائه كرده است . نفس پيشنهاد مربوط به لشكركشى نيز مىتوانست زمينه‌اى براى اثبات خطاى پاتروكلس باشد كه مدعى بود درياى خزر خليجى از اقيانوس شمالى است . يونانيان به اين موضوع توجه نكردند . اين‌گونه مطالب ضد و نقيض نه تنها در آثار مؤلفان يونانى بلكه در نوشته‌هاى دانشمندان اروپايى نيز مشهود است . چنان‌كه مىدانيم ، آريستوبوليس كه ملازم اسكندر در اين سفر جنگى بود

--> ( 1 ) . اين شهر در متون اسلامى به « آمل شط » معروف است . م .